مدیریت موجودی فروشگاه کفش؛ 15 روش کاهش خواب سرمایه

چطور موجودی فروشگاه کفش را مدیریت کنیم؟ راهنمای کامل مدیریت انبار

مدیریت موجودی فروشگاه کفش یکی از مهم ترین بخش های مدیریت یک کفش فروشی است. موجودی زیاد می تواند سرمایه را برای مدت طولانی در انبار نگه دارد و موجودی کم نیز ممکن است باعث از دست رفتن فروش شود.

مسئله فقط تعداد جفت کفش های داخل انبار نیست. یک فروشگاه ممکن است از نظر تعداد، موجودی بالایی داشته باشد اما سایزهای پرفروش آن تمام شده باشند. در مقابل، بخش بزرگی از سرمایه در مدل ها، رنگ ها یا سایزهایی قرار گرفته باشد که فروش کمی دارند.

مدیریت حرفه ای موجودی یعنی بدانیم چه محصولی را بخریم، چه تعداد بخریم، کدام سایزها را بیشتر سفارش دهیم، چه زمانی موجودی را شارژ کنیم و چه زمانی خرید یک مدل را متوقف کنیم.

در این راهنما تمام این مراحل را از دید یک فروشگاه کفش بررسی می کنیم.

1. مدیریت موجودی فروشگاه کفش دقیقا یعنی چه؟

مدیریت موجودی یعنی ایجاد تعادل بین تقاضای مشتری و مقدار کالایی که در اختیار فروشگاه قرار دارد.

هدف این نیست که انبار همیشه پر باشد. هدف این است که محصول مناسب، در سایز مناسب و در زمان مناسب در دسترس مشتری قرار بگیرد.

در یک کفش فروشی باید موجودی را حداقل در چهار سطح بررسی کنید:

• مدل کفش
• رنگ محصول
• سایز
• تعداد هر SKU

اگر فقط تعداد کل جفت های موجود در انبار را بررسی کنید، تصویر دقیقی از وضعیت فروشگاه نخواهید داشت.

2. چرا مدیریت موجودی در کفش فروشی سخت تر است؟

کفش برخلاف بعضی کالاها فقط یک محصول ساده نیست. هر مدل می تواند چند رنگ و چند سایز داشته باشد.

فرض کنید یک مدل در 3 رنگ و 6 سایز عرضه شود. همین یک مدل می تواند 18 SKU مختلف ایجاد کند.

اگر فروشگاه 100 مدل داشته باشد، تعداد ترکیب های قابل مدیریت خیلی سریع افزایش پیدا می کند.

به همین دلیل ممکن است یک مدل روی کاغذ موجود باشد، اما مشتری سایز مورد نظر خود را پیدا نکند.

3. فروش را در سطح مدل، رنگ و سایز ثبت کنید

اولین قدم برای مدیریت حرفه ای موجودی، ثبت دقیق فروش است.

فقط ثبت نام محصول کافی نیست. بهتر است برای هر فروش حداقل این اطلاعات را داشته باشید:

• نام یا کد مدل
• سایز
• رنگ
• تاریخ فروش
• قیمت فروش
• تعداد
• کانال فروش

بعد از چند ماه، همین داده ها به شما نشان می دهند کدام سایز، مدل و رنگ واقعا در فروشگاه شما تقاضای بیشتری دارد.

4. موجودی را براساس فروش واقعی تنظیم کنید

یکی از اشتباهات رایج این است که مدیر فروشگاه مقدار خرید را براساس احساس یا تجربه ذهنی تعیین کند.

بهتر است برای هر مدل میزان فروش دوره قبل را بررسی کنید.

مثلا اگر یک مدل در ماه گذشته 20 جفت فروش داشته و موجودی فعلی 40 جفت است، تقریبا دو ماه موجودی دارید.

اما اگر مدلی فقط 5 جفت در ماه فروش دارد و 50 جفت از آن موجود است، فروشگاه تقریبا 10 ماه موجودی از آن کالا نگه داشته است.

همین مقایسه ساده می تواند بسیاری از مدل های دارای خواب سرمایه را مشخص کند.

5. شاخص Stock Cover را محاسبه کنید

یکی از شاخص های کاربردی برای مدیریت موجودی، میزان پوشش موجودی است.

این شاخص نشان می دهد با سرعت فروش فعلی، موجودی چند ماه دوام خواهد آورد.

فرمول ساده:

موجودی فعلی ÷ میانگین فروش ماهانه = ماه های پوشش موجودی

عدد مناسب برای همه فروشگاه ها یکسان نیست. زمان تامین، فصل، نوع محصول و امکان شارژ مجدد روی تصمیم نهایی تاثیر دارند.

6. Sell Through Rate را بررسی کنید

نرخ Sell Through نشان می دهد چه درصدی از موجودی وارد شده در یک دوره فروخته شده است.

فرمول:

تعداد فروش ÷ تعداد موجودی قابل فروش در دوره × 100

مثلا اگر از یک مدل 40 جفت وارد فروشگاه کرده اید و در یک دوره 30 جفت فروش داشته اید، Sell Through آن مدل 75 درصد است.

این شاخص برای مقایسه مدل ها مفید است.

مدل هایی که Sell Through بالاتری دارند معمولا شانس بیشتری برای شارژ مجدد دارند، البته باید حاشیه سود، فصل و وضعیت موجودی سایزها را هم بررسی کنید.

7. مدل های A، B و C را از هم جدا کنید

همه محصولات ارزش یکسانی برای فروشگاه ندارند.

می توانید مدل ها را براساس میزان فروش و اهمیت آنها در سه گروه تقسیم کنید.

در عمل ممکن است بخش محدودی از مدل ها سهم بزرگی از فروش شما را ایجاد کنند. این مدل ها باید توجه بیشتری در خرید و شارژ دریافت کنند.

8. سایزبندی را جداگانه مدیریت کنید

در فروش کفش، فقط پرفروش بودن یک مدل کافی نیست. باید بدانید کدام سایزها فروش بیشتری دارند.

ممکن است یک مدل فروش خوبی داشته باشد اما بعد از چند هفته فقط سایزهای کم تقاضا از آن باقی بمانند.

در این حالت تعداد جفت موجود بالا به نظر می رسد، اما موجودی قابل فروش واقعی پایین آمده است.

برای هر مدل یک Size Curve بسازید.

مثلا بعد از بررسی چند ماه فروش ممکن است متوجه شوید که سهم فروش سایزها به شکل زیر است:

این درصدها فقط مثال هستند. هر فروشگاه باید منحنی واقعی خود را از داده فروش استخراج کند.

9. موجودی رنگ ها را نیز کنترل کنید

رنگ هم مانند سایز می تواند باعث عدم تعادل موجودی شود.

ممکن است یک مدل در رنگ مشکی خیلی سریع فروش برود اما رنگ دیگری از همان مدل برای مدت طولانی در انبار باقی بماند.

بهتر است برای هر مدل، فروش رنگ ها را جداگانه ثبت کنید.

در سفارش بعدی سهم رنگ های پرفروش را افزایش دهید و سهم رنگ های کند فروش را کاهش دهید.

10. زمان مناسب شارژ موجودی را مشخص کنید

اگر برای شارژ تا اتمام کامل موجودی صبر کنید، ممکن است چند روز یا چند هفته محصول پرفروش را نداشته باشید.

بهتر است برای مدل های مهم یک نقطه سفارش تعریف کنید.

فرمول ساده Reorder Point:

فروش روزانه × مدت زمان تامین + موجودی اطمینان

مثلا فرض کنید یک مدل روزانه به طور متوسط یک جفت فروش دارد و تامین مجدد آن 10 روز زمان می برد.

بدون در نظر گرفتن موجودی اطمینان، باید حدود 10 جفت مانده به اتمام موجودی برای سفارش جدید اقدام کنید.

اگر احتمال تاخیر وجود دارد، می توانید مقداری Safety Stock نیز در نظر بگیرید.

11. برای محصولات پرفروش Safety Stock داشته باشید

موجودی اطمینان برای تمام مدل ها ضروری نیست.

اما برای محصولاتی که فروش بالا و زمان تامین طولانی دارند، موجودی اطمینان می تواند از اتمام ناگهانی کالا جلوگیری کند.

مقدار آن باید براساس نوسان فروش و زمان تامین مشخص شود.

Safety Stock زیاد نیز می تواند خودش باعث افزایش موجودی شود. بنابراین این عدد را از روی داده تعیین کنید، نه با حدس.

12. محصولات کم فروش را زود تشخیص دهید

هرچه یک مدل مدت بیشتری بدون فروش در انبار بماند، سرمایه بیشتری را درگیر می کند.

برای هر SKU سن موجودی را ثبت کنید.

برای مثال می توانید موجودی را در گروه های زیر بررسی کنید:

• کمتر از 30 روز
• 30 تا 60 روز
• 60 تا 90 روز
• 90 تا 180 روز
• بیشتر از 180 روز

این بازه ها قانون ثابت نیستند. هدف این است که بدانید چه کالاهایی مدت زیادی بدون گردش در انبار باقی مانده اند.

13. برای Dead Stock برنامه داشته باشید

Dead Stock به موجودی ای گفته می شود که برای مدت طولانی فروش بسیار کمی داشته یا عملا متوقف شده است.

نگهداری چنین محصولی فقط فضای انبار را اشغال نمی کند؛ سرمایه فروشگاه را نیز محدود می کند.

برای این محصولات می توانید چند راهکار را بررسی کنید:

• تخفیف کنترل شده
• قرار دادن در کمپین فروش
• باندل با محصولات دیگر
• نمایش بهتر در فروشگاه
• تغییر جایگاه در سایت
• توقف خرید مجدد

مهم ترین نکته این است که Dead Stock را شناسایی کنید و برای آن تصمیم بگیرید.

14. مدل ترندی را ابتدا در تعداد محدود تست کنید

یکی از دلایل افزایش موجودی فروشگاه، خرید زیاد از مدل هایی است که هنوز عملکردشان مشخص نیست.

اگر یک مدل جدید یا ترندی وارد بازار شده، می توانید ابتدا تعداد محدودی سفارش دهید.

بعد از مشاهده سرعت فروش، تعداد سفارش بعدی را مشخص کنید.

این روش ریسک خواب سرمایه را کاهش می دهد و اجازه می دهد تصمیم بعدی بر اساس داده باشد.

15. خرید زیاد به دلیل تخفیف تامین کننده همیشه تصمیم خوبی نیست

ممکن است تولیدی یا عمده فروش برای تعداد بالاتر قیمت پایین تری پیشنهاد دهد.

اما اگر مجبور شوید کالایی را چند ماه در انبار نگه دارید، تخفیف خرید لزوما به سود بیشتر منجر نمی شود.

قبل از خرید تعداد بالا، هزینه خواب سرمایه، سرعت فروش و فضای انبار را نیز در نظر بگیرید.

گاهی خرید تعداد کمتر با قیمت واحد کمی بالاتر می تواند تصمیم اقتصادی بهتری باشد.

16. گردش موجودی را اندازه بگیرید

Inventory Turnover یا گردش موجودی نشان می دهد موجودی فروشگاه در یک دوره چند بار جایگزین شده است.

به صورت ساده، فروش بیشتر در مقابل موجودی متوسط کمتر معمولا به معنای گردش بهتر سرمایه است.

این شاخص را می توانید در سطح کل فروشگاه، دسته بندی یا حتی برند بررسی کنید.

مقایسه دوره های مختلف کمک می کند متوجه شوید آیا سرمایه سریع تر در حال گردش است یا موجودی در حال سنگین تر شدن است.

17. موجودی فروشگاه حضوری و آنلاین را هماهنگ کنید

اگر یک محصول را هم در فروشگاه حضوری و هم در سایت می فروشید، موجودی باید بین دو کانال هماهنگ باشد.

عدم هماهنگی می تواند باعث فروش محصولی شود که عملا در انبار وجود ندارد.

بهتر است یک منبع اصلی برای موجودی داشته باشید و فروش هر کانال سریع روی همان موجودی اعمال شود.

اگر فروشگاه و سایت سیستم های جداگانه دارند، فرآیند بروزرسانی موجودی را دقیق مشخص کنید.

18. فصل و مناسبت ها را در خرید لحاظ کنید

فروش کفش در تمام ماه های سال یکسان نیست.

بازگشایی مدارس و دانشگاه ها، عید، تغییر فصل یا کمپین های فروش می توانند تقاضا را تغییر دهند.

بنابراین فقط میانگین فروش ماه قبل را معیار قرار ندهید.

فروش دوره مشابه سال قبل و مناسبت های پیش رو را نیز بررسی کنید.

19. Open To Buy برای خریدهای بعدی تعریف کنید

Open To Buy یا OTB به زبان ساده یعنی مشخص کنید چه مقدار بودجه هنوز برای خرید موجودی جدید در یک دوره در اختیار دارید.

اگر بدون سقف مشخص خرید کنید، ممکن است سرمایه زیادی وارد انبار شود.

برای مثال می توانید برای هر ماه بودجه مشخصی برای شارژ مدل های پرفروش و بودجه جداگانه ای برای تست مدل های جدید تعیین کنید.

این روش به کنترل جریان نقدی کمک می کند.

20. یک داشبورد ساده موجودی بسازید

برای شروع به نرم افزار پیچیده نیاز ندارید. حتی یک فایل اکسل یا گوگل شیت منظم می تواند اطلاعات مهم را نمایش دهد.

برای هر مدل این ستون ها را ثبت کنید:

همین جدول می تواند خیلی سریع مدل های پرریسک و مدل های در آستانه اتمام را مشخص کند.

21. یک سیستم سبز، زرد و قرمز برای موجودی تعریف کنید

برای تصمیم گیری سریع می توانید محصولات را براساس وضعیت موجودی رنگ بندی کنید.

• سبز: موجودی متناسب با فروش
• زرد: نیاز به بررسی برای شارژ یا کاهش خرید
• قرمز: موجودی بیش از حد یا خطر اتمام فوری

محدوده هر رنگ باید براساس مدل کسب و کار فروشگاه تعیین شود.

22. گزارش هفتگی موجودی داشته باشید

بررسی موجودی فقط در زمان خرید عمده کافی نیست.

هر هفته یک گزارش کوتاه تهیه کنید و حداقل این موارد را ببینید:

• 10 مدل پرفروش
• 10 مدل کم فروش
• محصولات در آستانه اتمام
• سایزهای تمام شده
• موجودی قدیمی
• محصولات تازه وارد
• مدل هایی که نیاز به شارژ دارند

این گزارش تصمیم گیری خرید را بسیار ساده تر می کند.

23. به موجودی کل فروشگاه اعتماد نکنید

فرض کنید فروشگاه 2000 جفت کفش دارد. این عدد به تنهایی نمی گوید وضعیت موجودی خوب است یا بد.

ممکن است 800 جفت مربوط به مدل های کند فروش باشند و تعداد زیادی از مدل های پرفروش فقط یک یا دو سایز باقی مانده باشند.

بنابراین موجودی کل را همیشه کنار سرعت فروش، ترکیب سایز و سن موجودی بررسی کنید.

24. برای هر مدل حداقل و حداکثر موجودی تعیین کنید

مدل Min-Max یکی از روش های ساده کنترل موجودی است.

برای هر محصول می توانید دو حد تعریف کنید:

Min: حدی که رسیدن موجودی به آن، بررسی سفارش مجدد را فعال می کند.

Max: حداکثر موجودی مطلوب که نمی خواهید بیشتر از آن کالا نگه دارید.

این دو مقدار را با توجه به فروش، زمان تامین، فصل و اهمیت محصول تعیین کنید.

مدل های پرفروش می توانند Max بالاتری داشته باشند و محصولات تستی Max پایین تری داشته باشند.

25. از داده فروش برای مذاکره با تامین کننده استفاده کنید

وقتی بدانید دقیقا چه مدل، سایز و رنگی فروش بیشتری دارد، سفارش عمده دقیق تری ثبت می کنید.

به جای سفارش یک ترکیب ثابت، می توانید نیاز واقعی فروشگاه را با تامین کننده مطرح کنید.

امکان شارژ سریع، انعطاف در سایزبندی و تامین مجدد مدل های پرفروش می تواند در مدیریت موجودی اهمیت زیادی داشته باشد.

چک لیست مدیریت موجودی فروشگاه کفش

اشتباهات رایج در مدیریت موجودی کفش فروشی

بخش زیادی از مشکلات موجودی از چند اشتباه تکراری ایجاد می شوند.

• خرید براساس سلیقه شخصی به جای داده فروش
• خرید تعداد مساوی از تمام سایزها
• شارژ محصول بعد از اتمام کامل موجودی
• نگهداری طولانی مدل های کم فروش
• خرید زیاد فقط به دلیل تخفیف تامین کننده
• بی توجهی به زمان تامین مجدد
• در نظر نگرفتن فصل
• یکسان دیدن تمام مدل ها
• عدم هماهنگی موجودی سایت و فروشگاه
• نداشتن گزارش منظم

جمع بندی؛ موجودی بیشتر همیشه بهتر نیست

مدیریت موجودی فروشگاه کفش یعنی سرمایه فروشگاه را روی محصولاتی قرار دهید که احتمال فروش مناسبی دارند و در عین حال اجازه ندهید مدل های پرفروش به دلیل نبود سایز یا تاخیر در سفارش از دسترس خارج شوند.

به جای تمرکز روی تعداد کل جفت های انبار، فروش هر مدل، سایز، رنگ، Stock Cover، سن موجودی و زمان تامین را بررسی کنید.

برای مدل های جدید از سفارش آزمایشی استفاده کنید. مدل های پرفروش را به موقع شارژ کنید و خرید مدل های کم فروش را کاهش دهید.

هرچه تصمیم های خرید بیشتر بر داده واقعی فروشگاه تکیه کنند، احتمال خواب سرمایه کمتر می شود و سرمایه می تواند سریع تر در چرخه خرید و فروش حرکت کند.

در نهایت، یک فروشگاه حرفه ای انبار بزرگ نمی سازد؛ بلکه موجودی متناسب با فروش ایجاد می کند.

سوالات متداول مدیریت موجودی فروشگاه کفش

موجودی مناسب برای فروشگاه کفش چقدر است؟

یک عدد ثابت برای همه فروشگاه ها وجود ندارد. موجودی مناسب به فروش ماهانه، زمان تامین، فصل، تعداد مدل ها و سرمایه در گردش بستگی دارد. Stock Cover می تواند معیار مناسبی برای ارزیابی وضعیت هر مدل باشد.

از کجا بفهمیم یک مدل کفش بیش از حد موجودی دارد؟

موجودی فعلی را بر میانگین فروش ماهانه تقسیم کنید. اگر یک مدل چندین ماه موجودی دارد و فروش آن کند است، باید میزان خرید آن را بررسی کنید.

چه زمانی موجودی کفش را شارژ کنیم؟

قبل از اتمام کامل موجودی، فروش روزانه و زمان تامین را بررسی کنید. نقطه سفارش را می توان براساس فروش روزانه، زمان تامین و موجودی اطمینان تعیین کرد.

چطور سایزبندی موجودی کفش را مدیریت کنیم؟

فروش هر سایز را جداگانه ثبت کنید و ترکیب سفارش بعدی را براساس سهم واقعی فروش سایزها تنظیم کنید. سفارش مساوی از تمام سایزها همیشه روش مناسبی نیست.

با کفش های کم فروش چه کار کنیم؟

ابتدا علت فروش پایین را بررسی کنید. در صورت نیاز خرید مجدد را متوقف کنید و از تخفیف کنترل شده، کمپین، تغییر جایگاه نمایش یا باندل برای کاهش موجودی استفاده کنید.

Stock Cover در فروشگاه کفش چیست؟

Stock Cover نشان می دهد موجودی فعلی با سرعت فروش موجود برای چند ماه کافی است. برای محاسبه ساده آن، موجودی فعلی را بر میانگین فروش ماهانه تقسیم کنید.